|
24 Ekim
2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25269
Kabul Tarihi: 09.10.2003
Kanun No:4982
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan
eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi
edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3 071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair
Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil
olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür,
etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve
video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, ha
b er ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine
göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. — Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde,
bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. — Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki
her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve
bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere,
gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. — Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı,
imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise
tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki
belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum
veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya
yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin
yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya
diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. — Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların
ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya
belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya
da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için
yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. — Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve
benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme
başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış
bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya
açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. — İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar
birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu
bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler
çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. — Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin
onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum
ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet
tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.— Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya
belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya
belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden
sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun
görüşünün alınmasının gerekmesi veya baş v uru içeriğinin birden fazla
kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim
otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun
gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin
bitiminden önce b ildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken
maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti
ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılı r.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. — Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine
bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve
buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. — Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce
kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir.
Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve
kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü
içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14. — Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar
üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen
kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının
kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku,
idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına
sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme
yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en
az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet
Bakanının önerisi ü zerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan
hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev
süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki
Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için
uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi
bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile
çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde
damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer
kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi
almak üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. — Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin
çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu
Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin
yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. — Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine,
millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. — Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve
kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. — Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. — Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak
veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. — Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu,
6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer
özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. — Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile
özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik
değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum
ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. — Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. — Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler
ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli
kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. — Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. — Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece
kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler
hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı
dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum
çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. — Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya
belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi
edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi,
birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları
kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. — Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. — Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme
başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. — Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel
hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak
kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. — Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üze re;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının
sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı,
ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili
ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul,
hazırlayacağı genel rapor u , söz konusu kurum ve kuruluşların raporları
ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet
Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. — Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay
içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe
konulur.
Yürürlük
MADDE 32. — Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
